G. MUS, J. ZDRZAŁEK Chorzów

ETYKA LEKARSKA A PROBLEM KONFLIKTU RÓL W PRACY LEKARZA ORZECZNIKA

Normy etyczno-moralne dla danego zawodu wyrastają zarówno z moralności przekonań i postępowania przedstawicieli danego zawo­du, jak i oczekiwań kierowanych pod ich adresem przez społeczeń­stwo. Realizacji wartości centralnej danej etyki zawodowej służą ko­deksy zawodowe. Adresowane do przedstawicieli danego zawodu, składają się one na wzór i ideał etyczno-moralny danego zawodu.

Etyka zawodowa stanowi filozofię dobrego działania zawodowego. Etyki zawodowe, wyrastając na bazie odpowiedzialności, winny zasa­dzać się na następujących zasadach:

1. sprawiedliwości,

2. słuszności,

3. umiaru,

4. powszechnej sprawiedliwości i autonomii osoby ludzkiej.

Każda etyka zawodowa charakteryzuje się szczególnym dla niej dobrem centralnym. Dla lekarza wartością centralną jest zdrowie, je­go jakość i ochrona. Zależnie od zawodu obserwujemy:

1. realizację dobra własnego i wspólnego - zawody oparte o stosu­nek pracy i służby, związane z deontologią umiarkowaną,

2. realizację przede wszystkim dobra wspólnego - zawody związa­ne stosunkiem służby i powołania, dla nich charakterystyczne są de-ontologie rygorystyczne.

Oczywiście dla lekarza charakterystyczna jest deontologią rygory­styczna. Przytoczenie szczególnie informacji o Kodeksie Etyki Służby Cywilnej, który określa etyczne zasady postępowania urzędników państwowych, pozwala na porównanie go z Kodeksem Etyki Lekar­skiej.

Wzajemne relacje kodeksowych norm etycznych z normami mo­ralnymi, faktycznie realizowanymi poprzez przekonania i postępowanie przedstawicieli danej profesji, prowadzą do pojęcia ról społecz­nych wiążącymi się z poszczególnymi etykami zawodowymi. Na tej płaszczyźnie można opisać konflikty ról, jeżeli zrealizowanie wyma­gań jednej roli jest postępowaniem wbrew temu co nakazuje druga. Możemy wyróżnić kilka aspektów konfliktowego charakteru ról:

1. jeden człowiek - różne role,

2. rola wewnątrzkonfliktowa,

3. różni ludzie - różne role.

Omówienie powyższych konfliktów ról z uwzględnieniem przykła­dów z pracy lekarza poprzedza próba określenia i omówienia konflik­tów występujących w pracy lekarza orzecznika (z przytoczeniem od­powiednich artykułów Kodeksu Etyki Lekarskiej).

W podsumowaniu: Fakt istnienia niezgodnych treści poszczegól­nych etyk zawodowych oraz dążenia grup społecznych do obrony przed narzucaniem prymatu jednej roli pozwala na zachowanie rów­nowagi aksjologicznej w społeczeństwie i jego funkcjonalnej spraw­ności. Świadomość istnienia konfliktów różnych ról może korzystnie wpływać na ludzkie postawy, łagodząc antagonizmy postaw, przezwy­ciężać tendencje wzajemnie agresywne wobec przedstawicieli od­miennych ról, zwiększyć wzajemną tolerancję przy zachowanym dą­żeniu do autonomii własnej roli.