G. MUS, J. ZDRZAŁEK Chorzów

OD HIPOKRATESA DO WSPÓŁCZESNYCH KODEKSÓW ETYKI

 

Wstęp nawiązuje do starożytnych źródeł etyki lekarskiej od egip­skiego lekarza, architekta i urzędnika Imhotepa (XXVII/XXVI w. p.n.e.). Z postacią Hipokratesa (IV w. p.n.e.) wiąże się nie tylko sa­ma przysięga, ale też mniej znane przykazanie. Omówienie obydwu dokumentów poprzedzi ustalenie głównych nurtów tzw. tradycji hipokratesowskiej.

Składają się na nią:

1. tajemnica zawodowa,

2. pojęcie dobra chorego,

3. problem stosunku do przerywania ciąży,

4. problem stosunku do eutanazji.

Starożytna zasada „Salus egroti suprema lex" znajdzie tu swoje rozwinięcie z uwzględnieniem zachodzących zmian w jej rozumieniu, wynikających z jednej strony z autonomii pacjenta, z drugiej ze spo­łecznego kontekstu pracy lekarza.

W drugiej połowie XX w. okazało się oczywiste, że tradycyjna ety­ka deontologiczna, oparta o tradycję hipokratesowską, stała się nie­wystarczająca. Przede wszystkim świadomość zaistniałych prze­stępstw popełnionych przez lekarzy hitlerowskich i sowieckich, a na­stępnie lawinowy rozwój nowych biotechnologii doprowadziły do ko­nieczności stworzenia nowych uregulowań etycznych. Prymatem sta­ła się ochrona godności osoby ludzkiej, a istotnym elementem okre­ślenie warunków i granic biotechnologii.

Punktem wyjścia stał się Kodeks Norymberski (1947 r.), zaś pełne rozwinięcie znajdują omówione problemy w Międzynarodowym Ko­deksie Etyki Lekarskiej Światowego Stowarzyszenia Lekarzy (powstał w 1949 r., ostatnia modyfikacja w 1988 r.) oraz Deklaracji Genewskiej (1948 r. a ostateczna wersja w 1983 r.). Najnowszym dokumentem regulującym problemy biotechnologii oraz stworzenia standardów słu­żących ochronie osoby ludzkiej jest Europejska Konwencja Bioetycz-na (inaczej Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowań biologii i medycyny) z 1996 r.

Na gruncie polskim zostanie omówiony międzywojenny „Zbiór za­sad deontologii lekarskiej" z 1935 r.

Obecnie polskich lekarzy obowiązuje Kodeks Etyki Lekarskiej z 1993 r., którego wybrane artykuły, mające zastosowanie do pracy le­karza orzecznika zostaną omówione. Uwzględniony zostanie przy tym projekt znowelizowanego Kodeksu Etyki Lekarskiej, który ma zostać uchwalony podczas Nadzwyczajnego Zjazdu Izb Lekarskich we wrze­śniu br.