E. WĄGROWSKA-KOSKI Łódź

ZASADY ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO O CHOROBACH ZAWODOWYCH

Następstwem narażenia na szkodliwe i uciążliwe czynniki środo­wiska pracy mogą być choroby zawodowe (CHZ). W pojęciu lekar­skim CHZ są to zaburzenia stanu zdrowia związane przyczynowo z warunkami pracy, jednakże biorąc pod uwagę fakt, że ustawodaw­stwo większości krajów, w tym również w Polsce, przewiduje przy­znawanie świadczeń pieniężnych osobom dotkniętym takimi choroba­mi. Uznanie choroby za zawodową uwarunkowane jest wymie­nieniem jej w wykazie CHZ i wykazaniem związku z warunkami pra­cy. Zatem pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawno-medycznym.

Tryb postępowania w sprawach CHZ wyróżnia 3 etapy: podejrze­nie, rozpoznanie i stwierdzenie. Integralną częścią rozporządzenia RM jest wykaz CHZ, który zawiera 26 pozycji i ich uszczegółowienie w postaci określonych jednostek lub zmian chorobowych. Niektóre pozycje wykazu zawierają kryteria diagnostyczne i inne uwarunkowa­nia np. w postaci wymaganego stażu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Dla poszczególnych pozycji wykazu ustalono okres po przerwaniu narażenia zawodowego, w którym rozpoznanie CHZ jest jeszcze zasadne.

Z procedurą rozpoznawania i stwierdzania CHZ związana jest ściśle analiza warunków pracy. Przed dokonaniem rozpoznania kli­nicznego konieczne jest przeprowadzenie oceny narażenia zawodo­wego, której celem jest potwierdzenie lub wykluczenie występowania w środowisku pracy czynników szkodliwych i/lub uciążliwych dla zdrowia mogących być czynnikiem etiologicznym choroby. Przepisy prawne określają jednostki pierwszego i drugiego stopnia orzeczni­czego posiadające podmiotowe uprawnienia do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie rozpoznawania CHZ.

 Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze dotyczące CHZ jest procesem trud­nym wymagającym wiedzy i doświadczenia ze strony lekarzy. Ko­nieczne jest ustalenie czy symptomatologia CHZ odpowiada biolo­gicznemu działaniu czynnika przyczynowego, występującego w śro­dowisku pracy. Większość CHZ nie ma swoistej symptomatologii kli­nicznej, podobne objawy mogą występować w wielu stanach choro­bowych o etiologii pozazawodowej. Dlatego też w każdym przypadku konieczne jest przeprowadzenie wnikliwej diagnostyki różnicowe; w celu poznania i wyeliminowania wszelkich możliwych czynników przyczynowych pochodzenia pozazawodowego. Po wyczerpaniu try­bu lekarskiego postępowania orzeczniczego dalsze działania podej­muje inspektor sanitarny, który na podstawie orzeczenia lekarskiegc oraz oceny narażenia zawodowego wydaje decyzję o stwierdzeniu CHZ lub braku podstaw do jej stwierdzenia. Zachorowalność nz CHZ w Polsce wykazuje dość istotne różnice w zależności od rodzaju działalności społeczno-gospodarczej zakładów pracy. Od kilku lal największą zapadalnością odznaczają się choroby narządu głosu wy­wołane nadmiernym wysiłkiem głosowym, uszkodzenie słuchu wy­wołane hałasem, choroby zakaźne i inwazyjne, pylice płuc i inne choroby układu oddechowego, choroby skóry i zespół wibracyjny. Wymienione grupy chorób stanowią blisko 90% wszystkich stwier­dzanych w Polsce chorób zawodowych.

29