R. WITEK, W. WYSZKOWSKT, P. CZARNECKI,

A. FRINDT-ZAJĄCZKOWSKA, A. WILMOWSKA-PIETRUSZYŃSKA

Tarnów, Łódź, Warszawa

ANALIZA PRZYCZYN I PRZEBIEGU ORZEKANIA

O CZASOWEJ NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

KOBIET W CIĄŻY NA PODSTAWIE

DANYCH ODDZIAŁÓW ZUS W TARNOWIE, ŁODZI I WARSZAWIE

Niekorzystna sytuacja demograficzna oraz duży poziom bezrobo­cia prowadzi do wzrostu liczby osób pobierających świadczenia przy jednoczesnym zmniejszeniu się liczby osób opłacających składki. Wy­musza to racjonalizację wydatków z FUS, w tym wydatków na zasiłki chorobowe, które stanowią drugą po emeryturach i rentach pozycję wydatków. Warunkiem systemu zabezpieczenia społecznego jest nie tylko ochrona interesów jednostki ale także ogółu ubezpieczonych so­lidarnie opłacających składki. Dlatego też o czasowej niezdolności do pracy lekarz leczący powinien orzec tylko wówczas gdy osoba ubez­pieczona jest niezdolna do wykonywania zadań związanych z jej sta­nowiskiem pracy z powodu choroby lub gdy jej wykonywanie stanowi zagrożenie dla zdrowia.

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wpro­wadziła regulacje umożliwiające nadzór nad orzekaniem o czasowej niezdolności do pracy oraz analizę przyczyn tej niezdolności.

W pracy przedstawiono wyniki analizy przyczyn orzekania nie­zdolności do pracy kobiet w ciąży. Do analizy użyto losowo wybraną grupę kobiet, które urodziły żywe dziecko w latach 2001 i 2002 w Tar­nowie, Łodzi i Warszawie. Stwierdzono, że u połowy z nich w czasie ciąży orzekano niezdolność do pracy. Wszystkie, które w ciąży nie ko­rzystały z zaświadczenia ZŁA to kobiety bez prawa do zasiłku choro­bowego. W tym: 70% to bezrobotne, 12% - niepracujące, 10% - ko­rzystające z urlopu wychowawczego a 8% pobierało renty socjalne.

Niemal wszystkie poddane analizie kobiety w ciąży uprawnione do zasiłku chorobowego korzystały z niego. Połowa z nich pobierała za­siłek przez okres nieprzekraczający 100 dni. (26% przez 8 do 50 dni, 23% od 51 do 100 dni, 19% od 101 do 150 dni, a 30% przez ponad 150 dni).

Struktura przyczyn niezdolności do pracy przedstawiała się nastę­pująco: 50% opieka położnicza z powodu stanów związanych głównie z ciążą (O26), 11% nadzór nad ciążą wysokiego ryzyka (Z35), 8% po­ród przedwczesny (O60) (?), 5% poród fałszywy (O47), 5% inne cho­roby matki wikłające ciążę, poród i połóg (O99).

Na podstawie powyższych wyników wysnuto następujące wnioski:

— praktycznie wszystkie uprawnione kobiety korzystają w czasie ciąży z zasiłku chorobowego,

— może to świadczyć o złym stanie zdrowotnym ciężarnych i du­żej liczbie patologicznych ciąż co ma istotne znaczenie demograficz­ne i wymaga skrupulatnej analizy medycznej,

— duża liczba zaświadczeń ZŁA niezawierających konkretnego rozpoznania choroby może budzić podejrzenie iż przyczyną ich wy­stawienia była wola ciężarnej a nie jej stan zdrowia. Niepokojący jest także fakt wystawiania dużej liczby takich zaświadczeń lekarskich jednorazowo na długie okresy, bowiem może on skutkować niedosta­teczną opieką nad przebiegiem ciąży.